taakinitiatie

Is uitstelgedrag niet gewoon gebrek aan zelfdiscipline? #2: taakinitiatie

Over de rol van taakinitiatie bij je uitstelgedrag

1 op de 5 mensen heeft ernstig last van uitstelgedrag. Dat is een enorme hoeveelheid mensen. In de meeste gezinnen is er in elk geval 1 persoon die er last van heeft. En aangezien een deel van de redenen erfelijk is, komt het in veel gezinnen zelfs bij meer gezinsleden voor. In mijn gezin is dat zéker het geval, en ik ben er daar zelf ook een van. Hebben wij dan allemaal écht gewoon gebrek aan zelfdiscipline? Zeker niet. Er zijn verschillende redenen voor uitstelgedrag, niet in de laatste plaats door de werking van je “uitvoerende breinfuncties”.

Begin. Gewoon.

Ik had het me écht voorgenomen. Vandaag zou ik weer naar de sportschool. Van 9 tot 11 had ik zo bedacht. Het is nu 14:16 en ‘guess what’? Nog steeds niet gesport. Wat heb ik vanmorgen dan wel gedaan? Best belangrijke dingen: de was, iets financieels, en ik heb mijn mail bijgewerkt. Ik voel me een beetje schuldig tegenover mijzelf. Het voelt dom, want ik weet dat sporten goed voor me is. Dat ik me daarna beter voel. Maar ik gíng dus niet. Om eerlijk te zijn: ik heb al een poosje last van flinke stress. Ik ga je niet met de details vermoeien en je hoeft je ook niet direct zorgen over me te maken. Maar het heeft wel invloed op mijn functioneren.

Dit is geen gevalletje “responsinhibitie” (zie artikel #1): het zijn geen activiteiten die je toevallig tegenkomt en je afleiden, maar het is een min of meer bewuste keuze. Ik ben niet van het soort dat sport voor de lol, maar puur omdat het moet. Je wordt er moe van, krijgt spierpijn en het is een enorm gedoe met douchen. En soms zie ik er dan erg tegenop.
Oké, ik ben het met je eens: dit klinkt wel als iemand met weinig zelfdiscipline. Maar dat is toch wel wat kort door de bocht.

Taakinitiatie

Bij alles wat je doet speelt de breinfunctie “taakinitiatie” een rol: je moet jezelf kunnen aanzetten om te beginnen aan een taak. Het vervelende is dat deze functie erg gevoelig is voor stress.

Stress begint in de Hypothalamus, een deel van je oerbrein dat onder andere zorgt voor gedrag dat nodig is om te overleven, zoals eten en paren, maar ook vechten of vluchten. De Hypothalamus zorgt ervoor dat cortisol wordt aangemaakt: het stress hormoon. Gelukkig heb je daar normaal gesproken niet zo lang last van, omdat door de aanmaak van cortisol je Hippocampus aan het werk wordt gezet, die de stress afremt.
Maar heb je langer stress, dan kan de Hippocampus het niet meer aan. Je Hippocampus zorgt niet alleen voor het afremmen van stress, maar regelt ook je geheugen. Als je last hebt van chronische stress merk je daardoor ook vaak als eerste dat het minder goed lukt om dingen te onthouden.

Ook je prefrontale cortex (die ligt achter je voorhoofd) gaat bij stress minder goed werken.
En dat is helaas nou nét de plek die normaal een dempend effect heeft op negatieve gedachten, herinneringen en emoties. Als je al wat langer stress ervaart, voel je je daardoor sneller somber en denk je negatiever. De negatieve kanten van een activiteit – bijvoorbeeld het sporten – komen daardoor sneller in je op dan de positieve. Waardoor je dat dus minder snel zult gaan doen.

In je Prefrontale Cortex wordt ook de taakinitiatie geregeld. Als de Prefrontale Cortex minder goed werkt, kun je jezelf dus simpelweg minder goed aanzetten tot een taak. En dit wordt dus nog versterkt door de ongeremde negatieve gedachten en emoties.
En dit alles geeft weer meer stress, wat de Hypothalamus weer activeert, enzovoort.

Het voorste gedeelte van de frontaalkwab is de prefrontale cortex. Dit deel ligt direct achter het voorhoofd en is verantwoordelijk voor cognitieve, emotionele en motivationele processen, zoals plannen, impulsbeheersing en doelgericht handelen. bron: www.hersenstichting.nl


Uitstelgedrag is geen luiheid”, vertel ik hem. “Het is angst. Noem het bij de juiste naam, en vergeef jezelf

Julia Cameron
Schrijfster

Wat nu?

Problemen met de taakinitiatie verhelp je niet met een figuurlijke schop onder je achterste. Het heeft enerzijds te maken met een sterke of zwakkere aanleg voor het starten van taken (taakinitiatie), en anderzijds met stress.

Herken je een wat zwakkere taakinitiatie bij jezelf? Zorg dan voor kleine, overzichtelijke (deel-) taken en denk bewust na over de pluspunten.  Zoek eventueel hulp: het lukt vaak wél om iets te doen als iemand je vraagt om iets samen te doen. Zoek iemand die jou begrijpt, luistert en je liefdevol “meetrekt”, wat de taak ook is waar je tegenop ziet.

Heb je echt veel last van stress? Prof. dr. Erik Scherder vertelt dat vooral bewegen, bezig zijn met muziek en voldoende slapen helpen om je stressniveau te verlagen. Dus: muziekje aan en op tijd naar bed. En probeer juist wél naar de sportschool te gaan. Of ga gewoon dagelijks een klein stukje wandelen. Met je hond of je geliefde. Nog gezellig ook.

taakinitiatie

PS: overal waar “stress” staat, kun je ook “verliefdheid” invullen. Verliefd zijn is enorm stressvol en je lijf maakt dan 1,5 keer zoveel cortisol aan als normaal…

taakinitiatie