Uitstelgedrag of gebrek aan discipline? #4: emotieregulatie

Over de rol van de breinfunctie ‘emotieregulatie’ bij je uitstelgedrag

1 op de 5 mensen heeft ernstig last van uitstelgedrag. Dat is een enorme hoeveelheid mensen. In de meeste gezinnen is er in elk geval 1 persoon die er last van heeft. En aangezien een deel van de redenen erfelijk is, komt het in veel gezinnen zelfs bij meer gezinsleden voor. In mijn gezin is dat zéker het geval, en ik ben er daar zelf ook een van. Hebben wij dan allemaal écht gewoon gebrek aan zelfdiscipline? Zeker niet. Er zijn verschillende redenen voor uitstelgedrag, niet in de laatste plaats door de werking van je “uitvoerende breinfuncties”. In dit vierde artikel leg ik uit hoe uitstelgedrag te maken heeft met het reguleren van je emoties.

Het vliegt me gewoon aan

“Ik word gek van mezelf. Er is een taak die ik maar steeds blijf uitstellen. Ik weet dat ik er tegenop zie. Maar mijn collega ziet er ook tegenop, en die doet het wél gewoon”

Emoties en beheersing

Emoties zijn het gevolg van signalen die een reeks lichamelijke processen in gang zet, waardoor je in staat bent om -liefst adequaat – te reageren. Om goed te kunnen functioneren is het nodig dat je enigszins in controle bent over je emoties. We kennen allemaal wel iemand met een “kort lontje”: iemand die bij het minste of geringste uit zijn plaat gaat. Die heeft geen goede emotieregulatie. Je hebt slechts voor een klein deel invloed op je gevoelens, maar een mens is normaal gesproken enigszins in staat om na te denken over de manier waarop je die uit. Je valt minder snel uit tegen een klein kind of bejaarde dame, loopt niet hardop te vloeken als je je pijn doet tijdens een concert en probeert je geduld te bewaren als je haast hebt maar de kassajuffrouw niet. Het gaat hier niet om het onderdrukken van emoties, maar op je controle erop.

Er is uiteraard wel een grens aan hoe je omgaat met (negatieve) emoties en het “lontje” is bij iedereen anders. Waar de één volkomen flipt, kan de ander in dezelfde situatie zijn schouders ophalen en weer doorgaan.

Emotieregulatie en je planning

Maar wat heeft dat nou met plannen te maken?
Als je vooruit kijkt in je planning, kun je zin krijgen in een bepaalde dag met leuke dingen. Maar heb je wel eens naar je agenda of planner gekeken, waarbij je het gevoel kreeg “dit gaat me nóóit lukken!”? Of dat je een knoop ervan in je buik kreeg? Vast wel. Dit kan ontstaan door een gevoel van algemene druk: je hebt teveel gepland en als er iets tussenkomt of als iets langer duurt dan je inschat, dan heb je een probleem. Als je die gevoelens de overhand laat nemen, werk je de hele week onder een constante stress, waardoor je in de meeste gevallen juist minder goed gaat functioneren.

Misschien is er geen sprake van een te volle planning, maar is er een specifieke taak waar je tegenop ziet. Bijvoorbeeld omdat die taak lastig is of omdat je erop kunt worden afgerekend.
De vraag is: hoe ga je daar dan mee om? Stel je de taak uit? Ga je erover piekeren? Belemmert dit je in de rest van je functioneren? Of heb je een manier gevonden om ermee om te gaan?

Ook emoties buiten je planning om kunnen effect hebben op je planning. De zorgen om een kind of de gedachte om een geliefde te verliezen bijvoorbeeld. Of de gedachte aan een “onmogelijke” taak, zoals het presenteren voor een 500-koppig publiek. Of het starten van een bedrijf. De emoties bij deze gedachten kunnen je flink belemmeren als je je daar (te) veel door laat leiden.

Het gevolg van je emotieregulatie

Het effect op korte termijn kan zijn dat je je minder kunt focussen op je taken. Of dat je meer uitstelt dan normaal. En als je door deze emoties niet de dingen doet die eigenlijk passen bij wat je echt zou willen bereiken, dan heeft het ook op lange termijn gevolgen.
Als je bijvoorbeeld een eigen bedrijf zou willen hebben, maar je blijft opzien tegen het starten ervan, dan komt dat bedrijf er simpelweg niet.

Het is de kunst om dan niet te blijven je hangen in de negatieve gedachten en emoties, maar eruit te stappen en de situatie op een andere manier te bekijken. En of dat lukt, kan dus per persoon verschillen.

 “Mislukking is geen mislukking, en verlies is geen verlies, als het illusies wegvaagt en de weg wijst tot een beter plan.”

― Herbert George Wells – schrijver 1866-1946

En nu?

Wat kun je nu, als eerste, doen om wat minder last te hebben van die emoties?
In alle gevallen is het belangrijk om eerst inzicht te krijgen. Een logische stap, die toch vaak wordt overgeslagen. Zorg dat je weet waar jouw emoties je in de weg zitten. Kijk bijvoorbeeld naar je planning en voel wat er gebeurt. Word je geraakt door een bepaalde activiteit? Ga dan onderzoeken waardoor dit komt. Is de taak te groot om te kunnen overzien? Is de verantwoordelijkheid van de taak te groot? Waarom zie je er tegenop?
Is je planning in totaal te veel of te vol en zitten de emoties op de hoeveelheid taken en werk?
Of zijn er andere emoties die je nu belemmeren?

Vervolgens ga je bedenken wat je kunt doen om dit aan te pakken. Misschien zijn er taken die je door kunt schuiven, gewoon weg kunt laten of die je (deels) aan een ander kunt vragen.
Ook hierbij kunnen emoties opkomen. Want je hebt het gevoel dat jij die taken nu moet uitvoeren. Maar vraag jezelf steeds af of dat wel écht waar is. MOET je de taak uitvoeren? Moet JIJ die taak uitvoeren? Moet jij die taak NU uitvoeren?
Als het antwoord écht steeds “ja” is, dan zal het wel moeten. Maar je zult zien dat dit zéker niet voor alle taken in je planning geldt.

Helpt dit niet, of niet voldoende? Zorg dan dat je er met een paar mensen over gaat praten. Kies hiervoor mensen die er op verschillende manieren naar kunnen kijken (en niet altijd alleen bijvoorbeeld je partner of beste vriendin). Leg je probleem voor en luister naar mogelijke oplossingen van anderen. Luister naar ze en doe dan alleen wat JIJ vindt dat de beste oplossing is.

Succes met plannen! Elvira

PS: kom je er zelf niet uit? Ik kan je als jouw tijd- en plancoach helpen om te onderzoeken waar het bij jou in zit en hoe je kunt plannen op een effectieve manier die bij jou past. Met persoonlijke coaching of een online training. Je kunt me e-mailen op info@planningwize.nl of via de contactpagina. Ik help je graag!